Bức ảnh cuốn SGK ướt nhẹp ở bãi rác khiến nhiều người ngán ngẩm: Đừng để con mất cảm giác được tôn trọng ngay trong nhà mình!

Mới đây, dòng chia sẻ của một học sinh chuẩn bị lên lớp 9 kèm hai bức ảnh cuốn sách Khoa học Tự nhiên lớp 8 ướt sũng, nhăn nhúm đã thu hút sự chú ý và tranh luận xôn xao trên mạng xã hội.

Theo chia sẻ, ngay từ đầu hè, em chủ động giữ lại toàn bộ sách giáo khoa lớp 8 để ôn tập vì nhận thấy mình còn hổng kiến thức môn Hóa học. Do bàn học chật, em xếp gọn sách vào một góc. Khi nghe mẹ nhắc chồng sách trông bừa bộn, em đã giải thích rõ mình vẫn cần dùng đến và mong được giữ lại.

Tuy nhiên, đến khi cần lấy sách ra học, em mới phát hiện mẹ đã mang tất cả đi vứt. Ra bãi rác tìm lại, số sách này đều đã ướt nhẹp vì nước mưa. "Em thấy mẹ em quá vô lý", học sinh này ngậm ngùi viết. Hai bức ảnh chụp những cuốn sách lấm lem, rách nát nhanh chóng nhận được hàng nghìn lượt tương tác. Nhiều người không chỉ tiếc cho bộ sách mà còn đồng cảm sâu sắc với cảm giác bất lực của cậu học trò.

Tín hiệu tích cực bị bỏ lỡ

Giá trị của vài cuốn sách có thể không lớn, nhưng một quyết định tưởng chừng rất nhỏ của cha mẹ lại có thể khiến con trẻ cảm thấy mình không được tôn trọng. Ở tuổi thiếu niên, các em bắt đầu hình thành ý thức rõ rệt về quyền quyết định đối với đồ dùng, thời gian và cả kế hoạch học tập cá nhân. Cuốn sách ấy với người lớn có thể chỉ là giấy cũ chiếm diện tích, nhưng với đứa trẻ, đó là công cụ chuẩn bị cho năm học mới, là minh chứng cho thấy em đã biết tự nhìn nhận điểm yếu và chủ động khắc phục.

Đáng nói hơn, trong câu chuyện trên, em học sinh giữ sách không phải vì luyến tiếc cảm tính mà có mục tiêu rất rõ ràng: ôn lại phần Hóa học bị mất gốc. Đó thực sự là một tín hiệu tích cực, bởi không phải học sinh nào cũng đủ tự giác để nhìn nhận điểm yếu và lên kế hoạch học tập ngay từ đầu hè. Hành động tự ý vứt bỏ sách mà không hỏi ý kiến đã vô tình gửi đến con một thông điệp tiêu cực: Ý kiến của con không quan trọng.

Ranh giới của sự tôn trọng trong không gian sống

Trong nhiều gia đình, câu chuyện này diễn ra thường xuyên hơn chúng ta nghĩ. Cha mẹ tự ý dọn phòng, vứt những món đồ con yêu thích chỉ vì cho rằng "không còn dùng nữa"; tự ý đọc nhật ký, kiểm tra điện thoại với lý do "muốn tốt cho con"; hoặc quyết định thay con mọi việc mà không qua trao đổi.

Những hành động ấy hiếm khi xuất phát từ ác ý. Phần lớn người lớn làm vậy chỉ vì muốn nhà cửa gọn gàng, tiết kiệm thời gian hoặc nhân danh sự thấu hiểu điều tốt nhất cho con. Tuy nhiên, khi hành vi này lặp lại nhiều lần, đứa trẻ sẽ dần mất đi cảm giác được tôn trọng ngay trong chính không gian sống của mình.

Nếu nhận được sự lắng nghe từ cha mẹ, có lẽ chỉ cần một cuộc trò chuyện vài phút, hai bên đã có thể thống nhất xem nên giữ những cuốn sách nào, cất ở đâu cho gọn gàng hoặc thay bằng bản điện tử nếu không gian chật hẹp.

Giáo dục không chỉ dừng lại ở việc nhắc con học bài hay đạt điểm cao, mà còn là dạy con rằng tiếng nói của mình được lắng nghe và những nỗ lực cá nhân luôn được ghi nhận, dù chỉ là việc giữ lại vài cuốn sách cũ. Sự tôn trọng trong gia đình vốn được xây dựng từ những điều rất nhỏ. Khi cha mẹ hỏi ý kiến con trước các quyết định liên quan đến trẻ, con sẽ học được cách đối thoại, biết chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình và sẵn sàng chia sẻ nhiều hơn. Ngược lại, nếu mọi việc đều bị người lớn áp đặt, khoảng cách giữa cha mẹ và con cái sẽ ngày một lớn dần.

Sự tôn trọng phải đến từ hai phía

Dẫu vậy, nhiều người cũng cho rằng câu chuyện không hoàn toàn chỉ có lỗi từ một phía. Nếu biết tính mẹ kỹ tính, thích gọn gàng và đã từng nhắc nhở nhiều lần, nữ sinh cũng nên chủ động cất số sách cũ vào thùng hoặc kệ riêng, dán nhãn "sách ôn tập" để tránh gây hiểu lầm là đồ bỏ đi.

Trong một gia đình, sự tôn trọng luôn cần đến từ cả hai phía: Cha mẹ nên hỏi ý kiến trước khi xử lý đồ đạc của con, còn con cái cũng cần học cách sắp xếp ngăn nắp và chủ động trao đổi rõ ràng về những vật dụng mình vẫn cần sử dụng.